Ολόκαινος (Μεσολιθική)

Τα κλιματικά και γεωμορφολογικά φαινόμενα που επέφεραν αλλαγές στα τέλη της Πλειστόκαινου συνεχίστηκαν και ολοκληρώθηκαν στη διάρκεια της επόμενης περιόδου, της Μεσολιθικής (10.000-7000 π.σ.). Κατά την περίοδο αυτή το κλίμα έγινε θερμότερο και η θαλάσσια στάθμη ανέβηκε έως και τα 35 μέτρα από το σημερινό επίπεδο, οπότε και σταθεροποιήθηκε με μικρές αλλαγές μέχρι σήμερα. Την ίδια περίοδο, ολοκληρώθηκε η καταβύθιση των πεδινών εκτάσεων στις οποίες κατέληγε σε πολλά σημεία η ηπειρωτική χώρα και ο διαμελισμός της ξηράς σε μικρότερες νησίδες.

Οι νέες αυτές συνθήκες επέφεραν αλλαγές στη σύσταση της χλωρίδας και της πανίδας: αυξήθηκε η δασώδης και η δενδρώδης βλάστηση, περιορίστηκαν τα μεγάλα θηράματα και επικράτησαν ζώα μικρότερου μεγέθους πρόσφορα για κυνήγι (π.χ. κόκκινο ελάφι, αγριόχοιρος).

Οι κυνηγοί-συλλέκτες της εποχής αναζήτησαν εναλλακτικούς πόρους τροφής στα νέα οικοσυστήματα που προέκυψαν από την αναδιάρθρωση του φυσικού χώρου. Έτσι, εκτός από το κυνήγι μικρών ζώων, στράφηκαν στην καρποσυλλογή και την αλιεία.

Στα σπήλαια Θεόπετρα της Θεσσαλίας αλλά και Φράγχθι της Ερμιονίδας συναντούμε όλες τις ενδείξεις που επιτρέπουν να συμπεράνουμε με ασφάλεια ότι εξακολουθεί το κυνήγι μικρότερων ζώων (ελαφιών, αγριόχοιρων, αγριόγιδων), ενώ γίνεται συστηματική η συλλογή άγριας μορφής σιτηρών, οσπρίων και καρπών. Παράλληλα, σε σπήλαια που βρίσκονται στην ακτή (Φράγχθι Ερμιονίδας, σπήλαιο Κύκλωπα Γιούρων στις Bόρειες Σποράδες) ή σε παραθαλάσσιες θέσεις υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η αλιεία και η συλλογή όστρεων και σαλιγκαριών αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Έτσι, γνωστοί ψαρότοποι του Αιγαίου έγιναν νέοι πόλοι έλξης πληθυσμών που μετακινούνταν στο πλαίσιο διεύρυνσης του ζωτικού προς εκμετάλλευση χώρου.